voeding begrippenlijst

Voeding voor Dummies: Begrippenlijst

Deze pagina wordt constant aangevuld. Hier vind je uitleg van begrippen die te maken hebben met voeding.

Allergeen | Stoffen in (in dit geval) voeding waar overgevoelig op wordt reageert. Overgevoeligheidsreacties (ofwel allergische reacties) variëren van last van de darmen of benauwdheid tot huiduistlag tot zelfs overlijden en kunnen voorkomen bij zowel kleine als grote hoeveelheden allergenen. Allergenen die verplicht moeten worden vermeld op etikettering zijn als volgt:

Klik voor de allergenenlijst

Klik voor de allergenenlijst

ei; glutenbevattende granen; lupine; melk, inclusief lactose; mosterd; noten zoals amandelen, hazelnoten, walnoten, cashewnoten, pecannoten, paranoten, pistachenoten en macadamianoten; pinda; schaaldieren; selderij; sesamzaad; soja; sulfiet (in hoeveelheden van > 10 mg/kg); vis; weekdieren.

Allergeen: kruisbesmetting | Wanneer een allergeen op een etiket wordt vermeld, staat dit soms aangegeven als ‘kan sporen van [allergeen] bevatten’. Dit kan betekenen dat er kleine hoeveelheden in het product voorkomen. Ook kan het betekenen dat het product allergenen-vrij is, maar door verwerking in een omgeving waar het allergeen voorkomt besmet is geraakt met het allergeen. Hierdoor kunnen er kleine hoeveelheden van het allergeen in het product voorkomen. Dit noemt men ‘kruisbesmetting’. 

Biologisch | Voedingsmiddelen afkomstig van dieren of planten die zijn geproduceerd zonder chemische bestrijdingsmiddelen, kunstmest en antibiotica. Daarnaast staat respect voor dier en natuur hoog in het vaandel bij biologische productie (bron).

Biologisch: voordelen | Hoewel niet-biologische producten als net zo veilig als niet-biologische producten worden aangemerkt, heeft biologische voeding een aantal voordelen ten opzichte van niet-biologische voeding. Zo vind je onder andere minder resten van bestrijdingsmiddelen terug in groenten en fruit, minder diergeneesmiddelen en antibiotica in melk- en vleesproducten en worden producten geteeld met respect voor dier en natuur. (bron)

Biologisch: nadelen | In biologische eieren wordt meer dioxine teruggevonden. Dit komt mogelijk doordat biologische kippen hun voer van de grond eten en zo de dioxine binnen krijgen. Bij blootstelling aan grote hoeveelheden dioxine zijn negatieve effecten op het cognitief en motorisch functioneren bij jonge kinderen gevonden (Vreugdenhil e.a., 2002). Deze hoeveelheden zijn echter niet te vergelijken met hoeveelheden die ingenomen worden door voedselconsumptie. 

Biologisch: keurmerk | Het Europese keurmerk voor biologische voeding is ‘EKO’. Biologisch vlees herken je aan het keurmerk ‘Demeter’, ‘EKO’ of ‘Europees Biologisch’. Wanneer dit keurmerk op een verpakking staat, kun je er zeker van zijn dat het product biologisch is geproduceerd. Let wel: wanneer het om een samengesteld product gaat, mag 5% van de ingrediënten uit een vastgestelde lijst niet-biologische ingrediënten bestaan als deze ingrediënten niet biologisch beschikbaar zijn. Deze lijst vind je op de site van het Voedingscentrum.

Clean eating | Clean eating is een manier van voedselconsumptie. Er zijn verschillende manieren waarop ‘clean eating’ wordt geïnterpreteerd en uitgevoerd, waaronder volledig biologisch eten en suikervrij eten. 

E-nummers | Stoffen die aan voedingsmiddelen worden toegevoegd om de smaak, geur, kleur, sturctuur en/of houdbaarheid te verbeteren. Stoffen met E-nummers kunnen natuurlijk en synthetisch zijn. Deze stoffen zijn eerst uitgebreid getest, waardoor alleen veilige stoffen een E-nummer krijgen en in onze voeding terecht komen. Stoffen met E-nummers moeten verplicht op de etikettering van een product worden aangegeven indien ze erin voorkomen. Omdat de volledige naam van deze stoffen vak lang is, mogen producten volstaan met een E-nummer. (bron

E-nummers: synthetische versus natuurlijk stoffen | Synthetische stoffen zijn stoffen die in een laboratorium uit natuurlijke stoffen worden verkregen. Deze stoffen krijgen een E-nummer. Ook natuurlijke stoffen kunnen een E-nummer hebben. Ons lichaam ziet geen verschil tussen natuurlijke en synthetische stoffen. Alle synthetische stoffen die in onze voeding worden gebruikt zijn goedgekeurd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

E-nummers: overgevoeligheidsreacties | Overgevoeligheidsreacties (ofwel allergische reacties) op E-nummers komen voor. Allergische reacties kunnen op in principe elk voedingsmiddel of stof in voeding voorkomen.

E-nummers: dikmakers | Sommigen zijn ervan overtuigd dat E-nummers onze hormonen verstoren, waardoor we dik worden (bron). Hiervoor is echter (nog) geen overtuigend bewijs gevonden. Wel is er bewijs gevonden voor het tegendeel: bij vervanging van suiker door kunstmatige zoetstoffen bleken deelnemers aan een onderzoek over een periode van 8 jaar juist af te slanken ((De la Huntey A, 2006).

E-nummers: schadelijk | Er zijn artikelen in omloop dat E-nummers in onze voeding schadelijk zijn. Voor de hoeveelheden van deze stoffen die onze voeding wordt gebruikt, is echter (nog) geen wetenschappelijk bewijs gevonden die deze schade onderbouwt. Wel worden gezondheidsrisico’s met vooral bepaalde chemische E-nummers in verband gebracht. Meer hierover lees je op Foodwatch, in “Alles Over E-nummers en Etiketten” van het Voedingscentrum en deze lijst van E-nummers op Wikipedia.

Koolhydraten | Koolhydraten zijn suikers, ofwel sachariden. Koolhydraten leveren energie en vind je terug in onder andere brood, pasta, aardappelen, fruit en vruchtensappen, maar ook in melkproducten en groenten. Ook kun je koolhydraten indelen op basis van verteerbaarheid: verteerbare koolhydraten kunnen worden gebruikt als energiebron, onverteerbare koolhydraten niet. Onverteerbare koolhydraten zijn voedingsvezels.

Koolhydraten: sachariden | Sachariden, ofwel suikers, zijn moleculen waaruit een koolhydraat is opgebouwd. Koolhydraten kunnen monosachariden (ofwel enkelvoudig) zijn, maar ook disachariden (tweevoudig), oligosachariden (meervoudig) of polysachariden (veelvoudig). Wat dit precies inhoudt kom ik in een serie artikelen terug. Abonneer je op mijn nieuwe artikelen om de serie niet te missen.

Koolhydraten: geraffineerde suikers | Bewerkte suikers. Een van oorsprong natuurlijke suiker is van een groot deel tot al haar voedzame componenten gestript. Wat overblijft is grotendeels tot pure suiker met weinig tot geen voedingsstoffen. Geraffineerde suiker is bijvoorbeeld tafelsuiker, rietsuiker, basterdsuiker en fructose. Geraffineerde suikers vind je ook terug in vruchtensap zonder vezels. Door het ontbreken van vezels wordt de suiker in vruchtensap snel in het bloed opgenomen. Dit zorgt voor een insulinepiek. Geraffineerde suikers bestaan uit monosachariden.

Koolhydraten: ongeraffineerde suikers | Onbewerkte suikers. Een natuurlijk zoet product is onbewerkt, waardoor het haar voedingsstoffen en vezels nog heeft. De suikers bestaan uit polysachariden.

Lactose | Lactose zijn suikers die van nature voorkomen in melk. Je vindt lactose dan ook terug in alle melkproducten. Harde Nederlandse kazen, zoals Goudse Kaas, zijn hierop een uitzondering. Deze zijn lactosevrij. De Nederlandse Voedings- en Warenautoriteit stelt het ondernemers verplicht aan te geven op de etikettering wanneer er lactose in een product voor komt, omdat lactose een allergeen is. 

Lactose: lactoseintolerantie | Mensen die lactoseintolerant zijn kunnen lactose niet goed verdragen. Ze reageren hier meestal op met pijn in de darmen. Kleine hoeveelheden en verdeeld over de dag lactose binnen krijgen is vaak geen probleem. Zij houden zich in veel gevallen aan een lactose-beperkt dieet.

Lactose: lactoseallergie | Mensen met een lactoseallergie reageren erg heftig op lactose. Zij kunnen vaak helemaal geen lactose versdragen en moeten zich daarom aan een latosevrij dieet houden.

Lactose: lactosevrij | Melkproducten waar de melksuikers uit zijn gehaald, bijvoorbeeld door langere rijping bij kazen. Hierdoor smaken lactosevrije producten minder zoet. Nederlandse harde kazen, zoals Goudse kaas, zijn lactosevrij. Wettelijk gezien mag een product in Nederland lactosevrij genoemd worden wanneer hierin minder dan 0,01 gram lactose per 100 gram product zit. 

Vet: vetvrij | In Nederland geldt de norm dat alle producten die tot 1,5% vet bevatten ‘vetvrij’ genoemd mogen worden.

Voedingsvezels | Voedingsvezels vallen onder de koolhydraten. Deze vezels zijn bijvoorbeeld havervezels, psyllium en pectine. Ze zijn er in verteerbare, en onverteerbare vorm. 

Voedingsvezels: onverteerbare vezels | Voedingsvezels waaruit een koolhydraat onder andere is opgebouwd. Onverteerbare vezels nemen veel water op. Dit is gunstig voor je darmperistaltiek. Onverteerbare vezels poep je uit. Ze zitten onder andere in graanproducten als tarwezemelen in volkorenbrood, muesli en havermout.

Voedingsvezels: verteerbare vezels | Voedingsvezels waaruit een koolhydraat onder andere is opgebouwd. Verteerbare vezels zitten bijvoorbeeld in groenten, fruit en peulvruchten. Ze nemen ook water op, maar worden tevens afgebroken in de darm. Ze zijn gunstig voor je darmfunctie.

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit | Overheidsorgaan dat naleving van de wetgeving rond etikettering op voedingsmiddelen controleert. Hierbij heeft de controle op informatie over allergenen de prioriteit. Daarnaast spelen de controle op claims en misleiding op verpakkingen een belangrijke rol. 

Zoetstoffen: sucralose | Sucralose levert geen calorieën, ondanks dat het wordt verkregen uit suiker. De synthetische stof wordt daarom vaak gebruikt als zoetmiddel in dieetproducten. De stof heeft geen effect op het insuline- of bloedsuikergehalte, waardoor het een geschikt zoetmiddel is voor diabetici (bron). Bij consumptie van normale hoeveelheden sucralose zijn er (nog) geen wetenschappelijk bewezen negatieve effecten gevonden voor het gebruik van sucralose (bron). Volgens het Voedingscentrum is sucralose dan ook op dit moment veilig.

Heb je vragen over deze lijst of ben je van mening dat bepaalde informatie niet accuraat is? Laat het me weten door me een bericht te sturen via de contactpagina.

(c) foto: Marc Di Luzio / Flickr CC

Volg me op Instagram | Twitter | Facebook | YouTube | BlogLovin‘ | Pinterest | Nieuwsbrief